Norrænt velferðarríki og Evrópusambandið

Um misskilning Vinstri-Grænna á forsendum velferðar:

Myndun nýrrar ríkisstjórnar að norrænni fyrirmynd er nokkuð sem talar til mín: Þjóðfélag að norrænni fyrirmynd hvílir á traustum stoðum frjálsra viðskipta og öflugs velferðarkerfis, sem við Íslendingar gætum tekið okkur til fyrirmyndar.

Í stjórnarmyndunarviðræðunum hefur Steingrími J Sigfússyni orðið tíðrætt um "ríkisstjórn í besta norræna anda". Þarna trúi ég að Samfylkingin og Vinstri-Grænir geti átt öflugan samhljóm og lagt grunn að samstarfi sem gæti varað lengi.

En þá er mikilvægast að vel takist til með afstöðuna til Evrópusambandsins. Evrópusambandið skilgreinir ekki aðeins viðskiptaumhverfi norrænu ríkjanna, peningamálastefnu og efnahagsstjórn, heldur fjöldann allan af öðrum lykilsviðum.

Hvernig geta Vinstri-Grænir lokað augunum fyrir því að ESB-aðild er lykilatriði í hinum norrænu velferðarríkjum?

Hvernig geta Vinstri-Grænir þóst vera að leggja grunn að velferðarþjóðfélagi, sem þó á að standa utan Evrópusambandsins og vera áfram bundið í ánauð?

• Vaxtastig og verðtryggingar sem drepur heimili og fyrirtæki
• Ógjaldgengs gjaldmiðils sem kemur í veg fyrir erlanda fjárfestingu
• Viðskiptahafta, sem tryggja það að Íslendingar geta hvorki  keypt né selt vörur á besta verði?

Þetta er því miður allt óumflýjanlegt án aðildar að ESB og upptöku evru.

Afturhaldsöflin innan Vinstri-Grænna mega gæta sín á hvaða framtíðarsýn þau bera á borð fyrir Íslendinga. Þeir mega gæta sín, því það voru einmitt þessi viðhorf sem veittu Sjálfstæðisflokknum náðarhöggið í nýliðnum kosningum.

Samfylkingin má hvergi hvika frá einbeittum áformum sínum um að ganga til aðildarviðræðna við ESB strax í sumar með það að markmiði að gerast aðilar á næsta ári og komast inn í ERM-II-gengissamstarfið (þar sem Danir eru m.a. með sína dönsku krónu), með stefnuna á upptöku evru svo fljótt sem verða má.

Þetta er brýnasta hagsmunamál þjóðarinnar í lengd og bráð.

Uppgjör við flokkinn V: Afstaða

Skilaboð til Sjálfstæðisflokksins við endalok 20 ára stuðnings.

Gamla sjálfstæðisstefnan kristallaðist í slagorðinu "stétt með stétt". Þessi kennisetning hefur verið virt að vettugi af forystumönnum Sjálfstæðisflokksins síðan 1995, er flokkurinn tók að dreifa gæðum til gæðinga í einkavæðingarferli sem náði hámarki við einkavæðingu ríkisbankanna 2002-2003.

Samfylkingin hefur nú stolið glæpnum af Sjálfstæðisflokknum. Samfylkingin er orðin flokkur frjálslyndra jafnaðarmanna eins og Sjálfstæðisflokkurinn var áður en sérhagsmunagæsla og nýfrjálshyggja tók að ríða þar húsum.

Á sama tíma og Sjálfstæðisflokkurinn hefur leiðst sífellt lengra í átt til sérhagsmunagæslu hafa aðrir flokkar orðið til þess að fylla það skarð sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur skilið eftir sig. Á meðan hafa Sjálfstæðismenn málað sig út í horn með sérhagsmunagæslu en ekki síður eiginhagsmunagæslu, þar sem viðgangur flokksins er orðinn að tilgangi í sjálfu sér.

Kannast einhver við frasann "við Sjálfstæðismenn"? Áreiðanlega kannast fleiri við þann frasa, heldur en "stétt með stétt".

Tilvist flokksins er orðin að tilgangi hans.

---

Það má færa fyrir því rök að pólitík færist almennt lengra til hægri á absolútmælikvarða með aukinni hagsæld þjóðanna. Þessu hefur Samfylkingin áttað sig á, og tekið upp á sína arma skoðanir og viðhorf sem hefðu verið óhugsandi Alþýðubandalagi og Alþýðuflokki fyrir 20 og 40 árum síðan – einmitt þegar Sjálfstæðisflokkurinn átti sitt blómaskeið fyrir daga nýfrjálshyggjuaflanna.

[Því skal haldið til haga þegar hér er komið sögu, að nýfrjálhyggjumenn vilja raunar alls ekki kannast við að hugtakið nýfrjálshyggja sé til. Í huga okkar hinna er nýfrjálshyggja þó einmitt óbilgjörn og siðblind útgáfa af frjálshyggju, sem skýrir kannski hvers vegna nýfrjálshyggjumenn sjá þetta ekki svona.]

Flokkurinn sem fyrrum lifiði eftir kennisetningunni "stétt með stétt", en leiddist síðan út í að hlaða undir stóreignastétt gegnum einkavæðingu og kvóta, er nú kominn í þann vanda að hann finnur ekki lengur þennan hljómgrunn og er búinn að gleyma flestu sem hann áður kunni um kapítalisma með mannlegt andlit.

Það sama er ekki hægt að segja um Samfylkinguna, sem hefur á sannfærandi hátt tekist að blanda saman því besta af mannúð og frjálshyggju, svo úr því megi verða kapitalískt velferðarþjóðfélag.

Samfylkingin hefur gersamlega stolið glæpnum af Sjálfstæðisflokknum.

---

Það er vandalaust fyrir mig að taka afstöðu þegar ég horfi á Sjálfstæðisflokkinn á harðahlaupum við að tryggja eigin tilvist, hafandi misst sjónar á tilgangi sínum: Stétt með stétt.

Það er vandalaust fyrir mig að taka afstöðu þegar forystumenn Sjálfstæðisflokksins mislesa tíðarandann svo hrapallega að þeir halda áfram að tala úr valdastöðu og af óbilgirni í stað þess að stíga niður af stallinum og koma fram af einlægni.

Það er vandalaust fyrir mig að taka afstöðu þegar frammámenn Sjálfstæðisflokksins virðast ekki einu sinni leiða hugann að því að þeir eigi sök á gjaldmiðils- og bankahruninu: Lélegt eftirlit og alvitlaus peningamálastefna árum saman keyrði hagkerfið í kaf.

Það er vandalaust fyrir mig að taka afstöðu þegar ég horfi á Sjálfstæðisflokkinn standa gegn breytingum, þar sem þjóðirnar umhverfis okkur stefna í átt til viðskiptafrelsis og velferðar í krafti samstöðu: Evrópusambandið.

Það er vandalaust fyrir mig að taka afstöðu þegar Sjálfstæðisflokkurinn er búinn að mála sig alla leið út úr litrófi stjórnmálanna og er orðinn að afturhalds- og hræðslubandalagi þeirra sem sjá óvini allsstaðar: Í manneskju væri slík veruleikafirring ótvírætt sjúkdómseinkenni.

Ég tek afstöðu með Samfylkingunni.

 

P.S.

Pistill þessi er sá síðasti í röðinni "Uppgjör við flokkinn", sem ég sá mig knúinn til að skrifa á þeim vendipunkti að ég lét af stuðningi við Sjálfstæðisflokkinn eftir 20 ára flokksmennsku. Markmiðið var ekki aðeins að skrifa mig frá þessari persónulegu ákvörðun, heldur óska ég þess innilega að viðhorf mín geti orðið Sjálfstæðisflokknum að gagni við sjálfsskoðun og breytingar, sem hann hlýtur að einhenda sér í eftir kosningar – ef veruleikafirringin stendur ekki í vegi.

Pistlarnir eru:

Uppgjör við flokkinn I: Ég ásaka!

Uppgjör við flokkinn II: Hræðslan við breytingar

Uppgjör við flokkinn III: Skortur á framtíðarsýn

Uppgjör við flokkinn IV: Óbilgirnin

Uppgjör við flokkinn V: Afstaða (þessi pistill)

Uppgjör við flokkinn IV: Óbilgirnin

Skilaboð til Sjálfstæðisflokksins við endalok 20 ára stuðnings.

Tíðarandinn í pólitík er að breytast. Áratugum saman töluðu stjórnmálamenn úr valdastöðu, af óbilgirni og með mismiklum hroka. Hin síðari ár hafa sífellt fleiri fundið kjark til að koma fram sem jafningjar, tala frá hjartanu og þora að viðurkenna sínar eigin takmarkanir – vera einlægir.

Í síðarnefnda hópnum eru mun sterkari einstaklingar. Hvaða smámenni sem er getur ruðst fram með eigin hagsmuni eða flokksins að leiðarljósi, en það þarf miklu sterkari bein til að setja egóið til hliðar. Mahatma Gandhi orðaði það svo: "Don't mistake my kindness for weakness", misskiljið ekki góðsemi mína sem veikleika.

Því miður þykir mér það vera óbilgirnin en ekki einlægnin, sem einkennir flesta frammámenn í Sjálfstæðisflokknum, langt umfram aðra flokka.

---

Jafnvel ungir Reykjavíkurþingmenn Sjálfstæðisflokksins tala eins forfeður þeirra í pólitík. Málflutningur þeirra í stjórnarskrármálinu og tilraunir til að varpa rýrð á keppinauta í aðsteðjandi alþingiskosningum með orðhengilshætti eða falsi hljómar sem endurómur liðinna tíma. En tíðarandinn í pólitík er að breytast.

En hvað veldur þessari óbilgirni sem svo mjög einkennir Sjálfstæðisflokkinn? Ég er helst á því að flokksvélinni sé um að kenna. Vélinni, sem veiðir ungt fólki í stúdentapólitíkinni, flakar það í ungliðahreyfingunum, lemur það áfram í fótgönguliðssveit flokksins og skilar því síðan eins og harðfiski í lofttæmdum umbúðum inn á þing. Gæðavottuðum harðfiski með flokksstimpli.

Sem betur fer eru til eru undantekningar á þessu innan Sjálfstæðisflokksins, og eru Illugi Gunnarsson og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir dæmi um það. Það þarf að leita aftur til leiðtogatíðar Þorsteins Pálssonar til að finna jafnheilt fólk sem á skilið að vera í forystu fyrir flokknum, og þess kann að vera skammt að bíða að leiðtogaskipti verði.

---

Nú, örfáum dögum fyrir kosningar, hefur þriðjungur kjósenda Sjálfstæðisflokksins yfirgefið flokkinn. Aðeins rúm 14% háskólamenntaðra manna styðja hann. Helmingur kjósenda í sterkasta vígi Sjálfstæðisflokksins, Kraganum, hefur snúið baki við honum.

Auðvitað verður spurningunni um afdrif Sjálfstæðisflokksins ekki svarað fyrr en talið hefur verið upp úr kjörkössunum, en það ætti að vera flokknum ærin viðvörun og ástæða til að líta í eigin barm, hvernig virðist ætla að fara fyrir honum: Líta í eigin barm, og leita sannleikans.

Tími einlægni í pólítík er runninn upp.

Uppgjör við flokkinn III: Skortur á framtíðarsýn

Skilaboð til Sjálfstæðisflokksins við endalok 20 ára stuðnings.

Titill þessa pistils hefði eins getað verið "Evrópumálin", því í þeim holdtekst sýnin um Ísland laust úr viðjum viðskiptahafta. Hér er ekki aðeins átt við hin nýju gjaldeyrishöft, heldur eiga þau sér langa forsögu. Það grátlegasta er, að þau eru sjálfsköpuð. Listinn er langur, en fátt eitt skal nefnt.

Íslenska hagkerfið hefur verið dýrast í rekstri allra vestrænna hagkerfa í mörg ár. Er þá ekki átt við verðbólgu, sem skapar aðallega vanda við hagræðingu og áætlanagerð, heldur rekstur gjaldmiðlilsins og peningamálastefnunnar, og þann ógnarháa kostnað sem því fylgir í formi hæstu vaxta í okkar heimshluta og áhættuþóknunar til erlendra fjárfesta.

Framtíðarsýn um Ísland með krónuna er framtíðarsýn manns sem hangir í snöru: skammvinn og með fyrirsjáanlegan endi.

Sjálfstæðismönnum hefur mistekist að taka afstöðu í langmikilvægasta máli sem horfir við þjóðinni til lengri og skemmri tíma: Aðildinni að Evrópusambandinu og upptöku evru. Hugmyndir um einhliða upptöku á evru eða Bandaríkjadal, og nú síðast hugmyndin að taka upp evru án inngöngu í ESB með atbeina Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, er í besta falli barnaleg en í versta falli hættulegur falsáróður.

Framtíðarsýnin um Ísland sem þiggjanda en ekki þátttakanda er framtiðarsýn leikskólabarns, sem á eftir að þroska með sér metnað til að hafa áhrif í umheiminum.

---

Rekstur á litlu hagkerfi gengur ekki upp á tímum hnattvæðingar nema hagkerfið sé opið. Ef það er lokað, verður ríkið fátækt. Það leiðir af hlutarins eðli í alheimssamfélagi sérhæfingar og frjálsra viðskipta, að lokuð hagkerfi geta hvorki keypt né selt á hagstæðasta verði sem býðst. Þetta er þó sú framtíð sem Sjálfstæðislfokkurinn býr þjóðinni í nafni ímyndaðs sjálfsforræðis.

Framtíðarsýnin um einstrengingslega einangrunarhyggju í stað þess að taka þátt í þróun alþjóðasamfélagsins er framtíðarsýn Bjarts í Sumarhúsum, sjálfstæðasta manns á Íslandi, sem tapaði öllu sem máli skipti.

Framtíðarsýn í ljósi hagsmunamats er ágæt svo langt sem hún nær, en þótt í tilfelli Bjarts hafi sjálfstæðið risið af því að eiga kindur, virkaði kindafjöldi illa sem mælikvarði þegar uppvar staðið. Hjá Sjálfstæðisflokknum eru kindurnar "forræði yfir auðlindinni", og þá einkum fiskistofnunum.

Nú er það svo að engar teljandi breytingar yrðu á fiskveiðistjórn, úthlutun og eftirliti við inngöngu í ESB, og hefur þetta margoft komið fram hjá fjölda sérfræðinga um málið. Hins vegar má reikna út að hagræðing útgerðarinnar við að öðlast stöðugt rekstrarumhverfi í evrum hleypur á tugum milljarða.

Í besta falli er það órökrétt hræðsla við breytingar sem stýrir hér afstöðu Sjálfstæðisflokksins; í versta falli er það hættulegasta afbrigði hagsmunagæslu, sem fórnar raunverulegum hagsmunum fyrir aðra ímyndaða.

---

Það er óafsakanlegt af Sjálfstæðisflokknum að bjóða Íslendingum ekki aðra framtíðarsýn en meira af því sama, meðan umheimurinn er í sífelldri þróun, þjóðir þjappa sér saman, viðskiptafrelsi eykst, seðlabankar og gjaldmiðlar renna saman, og viðskiptahindrunum er rutt úr vegi á pólitískum vettvangi. Hagsæld þjóða eykst með hnattvæðingunni, en Ísland situr hjá.

Tíminn mun ekki skyndilega fara að liða afturábak. Það verður aldrei aftur snúið til þess tíma þegar sjálfstæðið var talið í kindum – eða í tilfelli Sjálfstæðisflokksins, í fiskum.

Nei. Sjálfstæðið felst í því sem við getum gert við það sem við höfum úr að spila og margfaldað þannig verðmæti þess og aukið hagsæld, því "hvað er auður, afl og hús, ef engin jurt vex í þinni krús?"

Uppgjör við flokkinn II: Hræðslan við breytingar

Skilaboð til Sjálfstæðisflokksins við endalok 20 ára stuðnings.

Hnattvæðing er óumflýjanleg og æskileg. Við tökum því sem gefnu að mega ferðast hvert á land sem er, kaupa vörur og þjónustu frá útlöndum og jafnvel stunda þar vinnu. Á síðustu tveimur áratugum hefur Ísland hins vegar dregist æ meira afturúr í þróun alþjóðahagkerfisins.

Síðan EES-samningurinn gekk í gildi árið 1994 og Sjálfstæðisflokkurinn tók ári síðar og illu heilli upp samstarf við Framsóknarflokkinn, hefur flokkurinn minnt sífellt meira á eins konar hræðslubandalag gegn breytingum.

Flokkurinn vill ekki breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu; hann vill ekki breytingar á stóriðjustefnunni; hann vill ekki breytingar á peningamálastjórninni; hann vill ekki breytingar á stjórnkerfinu með stjórnlagaþingi og endurskoðun stjórnarskrár; hann vill ekki breytingar á aðild Íslands að alþjóðastofnunum.

Þótt ýmis þessara atriða séu umdeild varða flest þeirra brýnan þjóðarhag.

Getuleysi Sjálfstæðisflokksins til að taka afstöðu í Evrópumálunum má líkja við manndráp af gáleysi í pólitík: Flokkurinn hreinlega koðnaði niður undan ískaldri hendi hræðslubandalagsins, skrímsladeildarinnar. Fórnarlambið er íslenska þjóðin.

Getuleysi Sjálfstæðisflokksins til aðgerða í kjölfar banka- og gjaldeyrishrunsins var sömuleiðis átakanlegt. Meðan hagkerfið stóð í ljósum logum og gjaldmiðillinn hrundi, þurftu nágranna- og vinaþjóðir okkar bókstaflega að stilla þáverandi ríkisstjórn Sjálfstæðisflokksins upp við vegg til að fá okkur til leysa málin í samstarfi í stað þess að stinga höfðinu í sandinn.

Langvinnustu hagstjórnarmistök Sjálfstæðisflokksins voru þó verðbólgumarkmið og hávaxtastefna undangenginna ára á vettvangi Seðlabankans og forsætisráðuneytisins: Stighækkandi stýrivextir sem spákaupmenn gátu gengið að sem vísu um fimm ára skeið var beinn orsakavaldur að gengishruninu og fjöldagjaldþrotum sem af því eru að hljótast.

---

Risamistök Sjálfstæðismanna í peningamálastjórn undanfarin ár eru þungbærari en tárum taki. Fjöldi hagfræðinga var búinn að benda á hættuna sem af þessu hlytist, en á óskiljanlegan hátt skellti Sjálfstæðisflokkurinn skollaeyrum við, og vildi ekki breytingar þrátt fyrir að glamrið í viðvörunarbjöllunum væri orðið ærandi. Enda hrundi krónan að lokum undan fargi jöklabréfanna.

Í skjóli þessa gerviumhverfis þrifust viðskiptamódel sem áttu sér enga stoð í raunveruleikanum; allt frá vaxtamunarviðskiptum þar sem spákaupmenn voru í áskrift að tekjum hjá íslensku þjóðinni yfir í risafjárfestinga í virkjun sem hvorki efldi atvinnustig til langframa né stóð undir lágmarksávöxtun.

Hliðaráhrif þessara geigvænlegu mistaka í peningamálastjórn voru að Seðlabanki Íslands fór á hausinn og þurfti ríkið að prenta 300 milljarða króna til að rétta hann við; allir stóru viðskiptabankarnir fóru á hausinn og hundruð milljarða féllu á þjóðina; gjaldmiðlinum tók kollsteypu og setti fjölda heimila og fyrirtækja á hausinn – sem nú heitir raunar "tæknilegt gjaldþrot", því enginn getur horfst í augu við afleiðingarnar ef gjaldþrotin verða raunveruleg.

Í miðjum darraðardansinum voru Sjálfstæðismenn jafnvel svo hræddir við breytingar, að þeir vildu frekar halda þeim áfram í embætti sem höfðu rækilega sannað að þeir væru ekki vandanum vaxnir, líklega í þeirri von að þeir hefðu lært af reynslunni. Illvíga sjúkdóma og lagabreytingar þurfti til að koma þessum mönnum frá. Slík var veruleikafirringin.

Sjálfstæðisflokkurinn framdi að sönnu manndráp af gáleysi á íslensku þjóðinni.

---

Nú, þegar breytinga er þörf sem aldrei fyrr, streitist Sjálfstæðisflokkurinn samt á móti. Þau íhaldsöfl sem þessu ráða eru án efa hættulegustu áhrifavaldar sem íslenskt þjóðfélag hefur staðið frammi fyrir um áratugaskeið.

Það ber brýna nauðsyn til að við landsmálunum taki stjórnmálaöfl sem þora að gera þær breytingar sem gera þarf til að forða langvarandi tímabili hafta og samdráttar.

Uppgjör við flokkinn I: Ég ásaka!

Skilaboð til Sjálfstæðisflokksins við endalok 20 ára stuðnings.

Þegar ég gekk til liðs við Sjálfstæðisflokkinn var við stjórnvölinn þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar og hið pólitíska landslag allt hið ömurlegasta: Hafta- og fyrirgreiðslupólitík var við lýði. Kjördæmapólitík allsráðandi. Verðbólga í hæstu hæðum og framtíðarsýn engin.

Að sönnu var breytinga þörf, og þegar Viðeyjarstjórnin komst til valda 1991 var sem ferskur andblær léki um fúna innviði þjóðfélagsins. Sjálfstæðismenn fyrir tíma nýfrjálshyggju ásamt gömlu góðu hægrikrötunum leiddu Íslendinga út úr gamla tímanum og inn í hina nýju þegar EES-samningurinn tók gildi 1. janúar 1994.

Skref var stigið inn í frelsið og inn í alþjóðasamfélagið, og enginn var kominn upp á lagið með að misnota hin nýfengnu gæði með því viðhorfi að allt væri leyfilegt.

Árið 1995 tók Sjálfstæðisflokkurinn svo upp á þeim ósóma að hefja langt samstarf við Framsóknarflokkinn, sem var mér og mörgum öðrum mikil vonbrigði.

Í sem stystu máli sagt hófst hið undarlegasta tímabil einangrunarstefnu og sérhagsmunagæslu annars vegar og eignasölu ríkisins drifinni áfram af nýfrjálshyggju hins vegar, að erfitt er að skilja hvernig þetta tvennt gat gengið hönd í hönd svo lengi sem raun bar vitni.

Áratugararfleifð Framsóknarríkistjórna Davíðs Oddssonar var svo endurómuð í ríkisstjórn Geirs Haarde, þar sem Samfylkingin gerði þau afdrifaríku mistök að leggja kröfu sína um Evrópusambandsaðild til hliðar.

Nú er svo komið að Íslendingar eru í senn eignalausir og njörvaðir í skuldafjötra, búa í senn við ógjaldgengan gjaldmiðil og hæsta verð á peningum í hinum vestræna heimi, eru í senn hornreka í alþjóðasamfélaginu og læstir bak við haftamúra.

Að sönnu ömurleg staða, og ég dreg minn gamla flokk, Sjálfstæðisflokkinn, til ábyrgðar.

Fyrir 111 árum skrifaði franski rithöfundurinn Émile Zola fræga ádeilugrein með hinum margnotaða titli J'accuse! Ég ásaka! Seinna skrifaði íslenski rithöfundurinn Halldór Laxness um hinn fullkomlega misheppnaða Ólaf Kárason ljósvíkíng og "111 meðferð" á dýrum, sem nú má því miður heimfæra upp á þjóðina alla.

Það er að sönnu ill meðferð á íslenskri þjóð sem þrifist hefur í skjóli Sjálfstæðisflokksins.

Ég ásaka!

Aðgerðaáætlun Símans um að svíða 11.400 krónur á ári út úr heimilunum

Á dögunum bárust fyrstu símreikningarnir með leigugjöldum fyrir ADSL- og sjónvarpsbox.

Ég hélt upp á það með að aftengja bæði og skila þeim með þökk fyrir lánið. Í staðinn setti ég upp ADSL-beini sem ég átti í gömlu dóti. Hvað sjónvarpið áhrærir sé ég nú fréttirnar í hliðrænum gæðum en ekki stafrænum, og Síminn getur ekki lengur selt mér kvikmyndir (VOD).

Síminn hefur rekið sjónvarps- og netþjónustu sína árum saman og hefur auðvitað reiknað kostnað við lánsbúnað inn í áskriftargjöld. Það er því vægast sagt ótrúverðugur málflutningur þegar skýring á gjaldtökunni er sögð vera kostnaður við að halda úti búnaðinum ... líka hjá kúnnum sem eru búnir að borga hann upp nokkrum sinnum.

Að hækka reikninginn til fjölskyldu með net og sjónvarp um 950 krónur á mánuði (600 kr á mánuði fyrir sjónvarpsbox og 350 fyrir ADSL-box) er hámark hræsninnar um leið og farið er af stað með rándýra auglýsingaherferð um "aðgerðaáætlun Símans fyrir fólk og fyrirtæki."

Peningamagnið og Nýi Framsóknarflokkurinn

Nýi Framsóknarflokkurinn hefur hitt naglann á höfuðið með hvernig megi auka eftirspurn um leið og ráðist er á eignabóluna

Áætla má að eignabólan hér á landi nemi á bilinu 20-40% að raungildi þegar upp er staðið, þ.e. sú eignaverðshækkun undanfarinna ára sem nú er að ganga til baka með dyggri aðstoð verðbólgunnar. Það þarf heldur engum blöðum um það að fletta að vísasta leiðin til að vinna á fjármálakreppu er gamla, góða Keynes-leiðin með að auka peningamagn og eftirspurn í hagkerfinu.

En hvernig á þá að leiðrétta þá slagsíðu sem komin er á peningamagn og eignamagn, þegar fólk skuldar skyndilega "of mikið" við það að verðfall verður yfir línuna eignamegin, og dregur því saman eyðslu en einblínir á að greiða af lánum eða halda í horfinu? ... greiða af lánum til banka sem ekki geta lánað peningana út aftur því lántökugetan er ekki fyrir hendi af sömu ástæðu! Vítahringur.

Með tillögum sínum um 20% niðurfellingu fasteignatryggðra skulda heimila og fyrirtækja hefur Nýi Framsóknarflokkurinn hitt á lausn sem gerir hvorttveggja í senn, að auka eftirspurn með því að létta greiðslubyrði um 20% (eða auka lántökugetu, eftir atvikum), og einnig að færa skuldsetningu í það horf sem gerir ekki fjöldann allan af fasteignaeigendum "tæknilega gjaldþrota".

Það er nefnilega þannig að ef heilt hagkerfi er tæknilega gjaldþrota er alveg eins hægt að gefa spilin upp á nýtt og breyta plús í mínus með pennastriki.

Slík endurgjöf er enn einfaldari í framkvæmd á Íslandi í dag, þar sem stærstu bankarnir eru í eigu ríkisins og þar með er ríkið lánveitandi stærsts hluta fasteignatryggðra lána. Það er hægt að mæta kostnaði af aðgerð sem þessari með skattahækkunum til lengri tíma, sem endurgreiða ríkinu þá hægt og rólega þá fjárhæð sem það þarf að leggja bönkunum eða Íbúðalánasjóði til, vegna afskrifta lánanna.

Hafa ber í huga að 100-150 milljarðar aukalega í eigið fé lánastofnana vegna slíkra skuldaafskrifta verða fyrst að eign í bókum lánastofnana, og þar með ríkisins, að því leyti sem ríkið er eigandi bankakerfisins. Til lækkunar eigin fjár koma svo sjálfar lánaafskriftirnar bankanna.

Til að meta endanlegan kostnað af þessari aðgerð má færa að því sterk rök að ef ekki kæmi til niðurfellingar þyrfti að niðurfæra skuldir enn meira en ella – jafnvel svo mikið, að það vægi upp kostnaðinn af niðurfellingunni.

Ef niðurfellingin borgar sig upp með minni útlánatöpum hvað varðar ríkisbankana, og þar sem ríkið er gegnum ríkisbankana og ÍLS lánveitandi 90% fasteignatryggðra lána, kostar þessi aðgerð "aðeins" 10-15 milljarða króna, en hefði stórkostleg margfeldisáhrif í formi aukinnar eftirspurnar og peningamagns í umferð.

--

P.S. Engu skiptir í þessu sambandi á hvaða verði nýju bankarnir kaupa lánasafn gömlu bankanna (þ.e. með hve miklum afföllum). Tapið er lánveitenda gömlu bankanna, sama hvað um semst.

Atlantis

Föstudagsgrín um ályktunarhæfni

Það var vissulega gaman að synda um í Norður-Atlantshafi vestur af Madeira á Google Earth og skoða hið meinta Atlantis sem menn þóttust hafa fundið af neðansjávarmyndum sem aðgengilegar eru gegnum forritið:

Hið meinta Atlantis á Google Earth

Með mælistikunni í Google Earth kemur í ljós að þetta svæði er um 170 × 130 km að stærð, eða sem nemur 20% af Íslandi – eða, eins og krákan flýgur, frá Reykjavík austur að Vík í Mýrdal, og þaðan inn á miðjan Hofsjökul. Heldur stór borg, það!

Draumsýn um hið fornfræga Atlantis

En það er af Google Earth að segja að ég held barasta að enginn hafi komist niður á jafn sniðugt skráningar- og leitarkerfi fyrir staðreyndir um efnisheiminn eins og að merkja það hreinlega inn á kort í ótal gagnalögum sem tengjast forritinu – allt frá ljósmyndum og yfir í sýndarferð um sali Prado-safnsins

Fann Google Ocean Atlantis?

Peningamálastefna óskast

Ríkisstjórnin þarf að leggja skýrar línur um stöðu Íslands í samfélagi þjóðanna. Þar er peningamálastefnan stærsti samnefnarinn.

Það er sama hvar borið er niður:

• Viljum við vera þjóð í hafti, þar sem inn- og útflutningi er stýrt af nefndum og ráðum? Ef ekki, þá þurfum við að hafa stærri gjaldmiðil, og helst þann sama og helstu viðskiptaþjóðir okkar.

• Viljum við eiga á hættu að hér geti aftur komið upp það ástand í bankaheiminum, sem skapaðist hér á ógnarhraða eftir einkavæðingu bankanna í byrjun árs 2003? Ef ekki, þá þurfum við stærra peningalegt bakland og alvöru seðlabanka.

• Viljum við standa í vegi fyrir erlendri fjárfestingu, sem gæti reist fjármálageirann úr rústunum svo að hér skapist að nýju þúsundir vellaunaðra starfa? Ef ekki, þá þurfum við að opna peningamarkaði að fullu og það verður ekki gert með ónýtan gjaldmiðil.

• Viljum við búa áfram við sveiflur í verðlagi innfluttra vara sem valda óhófelgum eftirspurnarsveiflum og hafa m.a. lýst sér í hruni fjölda innflutnings- og verslunarfyrirtækja á örfáum mánuðum? Ef ekki, þá þurfum við trúverðugt, fast gengi.

• Viljum við sæta viðvarandi vaxtaálagi sakir smæðar og áhættu gjaldmiðilsins? Ef ekki, þurfum við sterka langtímastefnu í peningamálum með skýra stefnu á upptöku annars gjaldmiðils.

Svarið við öllum þessum spurningum er að ríkisstjórn Íslands þarf að leggja fram skýra og opinbera stefnu í þá veru, að Ísland stefni að inngöngu í Evrópusambandið og upptöku evru. Þannig höldum við í fullveldið í hnattvæddu hagkerfi, en ekki eins og lítil Kúba

Með inngöngu í ESB væri sannarlega verið að fórna minni hagsmunum fyrir meiri, eins og fjöldamargir hafa fært ítarleg rök fyrir, meðan andstæðingar ESB-aðildar hafa ekki getað boðið upp á annað en hræðsluáróður.